Zarys dziejów Cybinki


Wiele informacji na temat pramieszkańców gminy Cybinka pochodzi z trzeciego okresu epoki brązu (1300-1100p.n.e.). Na tych terenach rozwijała się w tamtym okresie kultura Prasłowian, naszych bezpośrednich przodków, określana mianem kultury łużyckiej. Liczne znaleziska w postaci naczyń ceramicznych i biżuterii odkryto m.in. w Uradzie. Datuje się je na ostatni okres epoki brązu i wraz ze znaleziskami z południowej i środkowej Wielkopolski oraz wschodniej Brandenburgii tworzą zbiór zabytków określanych jako „grupa uradzka”.

Ziemia Lubuska i wchodzący w jej skład teren dzisiejszej gminy Cybinka, jako jedne z pierwszych weszły w skład państwa polskiego w X wieku. Najstarsze źródła wskazują ją jako „Klucz królestwa polskiego”. Pierwszy władca Polski, Mieszko I, rozumiał znaczenie strategiczne obszaru Ziemi Lubuskiej, bez której niemożliwe było opanowanie Pomorza Zachodniego. Pierwsze kontakty z państwem niemieckim zostały nawiązane dzięki zajęciu tych obszarów, znajdujących się w ich bezpośrednim sąsiedztwie.

Za sprawą księcia Bolesława Rogatki Ziemia Lubuska przestała być częścią królestwa polskiego w XII wieku. Wystawny styl życia i niekończące się walki były bardzo kosztowne, dlatego książę Rogatka zostawił ją arcybiskupowi magdeburskiemu.

Kolejno trafiała ona do różnych margrabiów brandenburskich. Władcy polscy nie byli w stanie jej odkupić. Stało się to początkiem konfliktów i miało negatywne skutki dla Polski. Niemcy, którzy zajęli Ziemię Lubuską, mogli kontynuować ekspansję w głąb kraju.

Henryk II, który był rywalem księcia Rogatki również swymi działaniami doprowadził do strat w królestwie polskim. Zaoferował on Szydłów, miejscowość strategiczną położoną na terenie gminy Cybinka na prawym brzegu Odry naprzeciw ujścia Nysy Łużyckiej, margrabiemu Miśni, w zamian za wsparcie. Przez następne dziesięciolecia Szydłów zmieniał właścicieli, aż Kasztelania straciła na znaczeniu, wypadając całkowicie z państwa piastowskiego. Nadal jednak zachował swoje strategiczne, militarne znaczenie. Na początku średniowiecza był to jeden z najważniejszych grodów, mających za zadanie bronić zachodniej granicy państwa. Na terenie Szydłowa wybudowana była warownia. Gdy wszedł w skład Brandenburgii gród stopniowo podupadł przez kolejne lata.

Szydłowem w latach późniejszych zainteresował się król August Mocny. Należał on wtedy do Saksonii. Planowana tu twierdza miała pozwolić na swobodne przeprawy wojsk na wschód. Pierwsze umocnienia postawiono w 1704 roku, jednak projekt nigdy nie został zrealizowany z powodu braku pieniędzy i utraty woli do posiadania twierdzy na tym obszarze. W latach późniejszych na miejscu starego grodu założono niemiecką miejscowość Schiedlo, która opustoszała po katastroficznej powodzi w roku 1909. Dzisiaj pozostały jedynie ruiny po zabudowach mieszkalnych i wiejskim kościele.

Na początku XIV wieku na terenie gminy pojawili się pierwsi rycerze zakonu Joanitów. Ich własnością były Rapice wraz z okolicznymi ziemiami. Cybinka pojawiła się na mapach w drugiej połowie XV wieku. W różnych źródłach widnieją dwie nazwy: Zieningen (1472 r.) i Czibbingen (1488 r.). Cybinka rozrastała się, dzięki zarządzaniu Joachima II i jego brata margrabiego Jana, wszelkie pojazdy poruszające się z południa na Frankfurt i Kostrzyń miały obowiązek zatrzymać się w Cybince. Cybinka wraz z terenami ją okalającymi należała przez ponad 300 lat do zakonu Joanitów, który pod koniec XVIII wieku odstąpił je wielkiemu elektorowi za Sądów. Kilka lat później Cybinkę odkupił hrabia von Finkenstein od rodziny Burgsdorff. W źródłach niemieckich można znaleźć fragmenty o ciągłym używaniu języka polskiego na terenie gminy. Językiem kościelnym w XVII wieku był język polski, jak również posługiwano się nim w takich wsiach jak Sądów, Białków i Rąpice, znajdujące się w cyplu cybińskim, które można określić jako „ostoja polskości”. W spisach kościelnych oraz na tablicach nagrobnych nadal widniały nazwiska o polskim brzmieniu.

Joanna Bohonos.
Praca licencjacka.
Sulechów 2011.


Poprzednia strona: Genealogia nazwy Cybinka Następna strona: Ludność gminy Cybinka